اتصال انشعابی سیم‌های انتقال جریان الکتریسیته

اتصال سیم‌های انتقال جریان الکتریسیته و انشعاب‌گیری از آنها یا اتصال انشعابی سیم، تابع قواعد مشخصی است و سهل‌انگاری در این زمینه عواقب جبران‌ناپذیری دارد، آگاهی از خطرات برق‌گرفتگی می‌تواند هشداری جدی به منظور رعایت اصول و نکات مورد تأکید در اتصال انشعابی سیم باشد.

اتصال انشعابی سیم

برق‌گرفتگی و آثار آن

می‌دانیم که آب رسانای جریان الکتریسیته است، از قضا 70 درصد بدن انسان نیز از آب تشکیل شده‌است؛ به محض اتصال سیم حاوی جریان مثبت ( فاز ) الکتریسیته به بدن انسان، بلافاصله جریان وارد بدن شده و درپی تکمیل مدار خود برای رسیدن به منفی ( نول ) است.

بسته به نوع جریان و میزان شدت جریان، آسیب‌های جریان به بدن انسان متفاوت است؛ پرداخت به جزئیات از حوصله‌ی این مقاله خارج است، امّا به طور خلاصه چنین است:

تأثیرات سوختگی‌های ناشی از برق‌گرفتگی:

  1. عبور 20 تا 25 میلی‌آمپری جریان برق متناوب 220 ولتی با فرکانس 50 هرتز، موجب فلج شدن دستها، درد شدید و تنگی نفس می شود.
  2. هر گاه این جریان بین 50 تا 80 میلی‌آمپر باشد، موجب بندآمدن نفس و لرزش در بطن های قلب می‌گردد. 3- در صورت افزایش جریان از 90 تا 100 میلی آمپر، قطع تنفس و چنان چه از
  3. ثانیه بیشتر شود، موجب فلج شدن قلب و مرگ می‌گردد.

تأثیرات برق‌گرفتگی بر دستگاه عصبی:

با توجه به این که دستگاه سلسله اعصاب مرکزی بر اساس پالس های الکتریکی انجام می‌شود، عبور برق از بدن انسان بسته به شدت و زمان، آثار مهلک زیر را خواهد داشت:

  1. حرکات غیر ارادی
  2. انقباض عضلات، این امر می‌تواند موجب مشت شدن دست‌ها شود و اگر سیم حاوی جریان در دستان قربانی باشد، این موضوع به فشردگی دستان وی و عبور جریان بیشتر منجر شود.
  3. اختلال در کار دریچه های قلب و دیافراگم‌های شش‌ها
  4. نامنظم کردن حرکات قلب

با این وصف بایستی در کار با جریان الکتریسیته، به شدت مراقب بود و نکات ایمنی را رعایت کرد. از جمله نکاتی که باید رعایت کرد، اتصال انشعابی سیم سیم ها به طور اصولی است.

انواع اتصال انشعابی سیم و اتصال عادی سیم

اتصال سربه سر با استفاده از درپوش

اتصال انشعابی سیم به طور کلی به دو دسته زیر تقسیم می‌شوند:

  • غیرلحیمی
  • لحیم‌کاری

انواع اتصال انشعابی سیم غیرلحیم‌کاری

اتصال غیرلحیم‌کاری در واقع اتصالاتی هستند که به کرّات نیاز به جداکردن دارند و به محض نیاز به تعمیرات بایستی از محل خود بیرون آورده شوند.

نوع غیرلحیمی خود شامل سه دسته زیر می‌شود:

  • سیم به سیم 
  • پرسی 
  • مکانیسمی

حال به تشریح و چگونگی هریک از موارد فوق می‌پردازیم:

قبل از هر اقدام از قطع بودن جریان برق اطمینان حاصل‌کنیم، این مسأله به قدری اهمیّت دارد که بهتر است خود شما از قطع بودن جریان مطمئن شوید، بلکه حتی بهتر است از این که کسی به اشتباه فیوز را وصل نکند نیز شخصاً اطمینان یابید.

نکته‌ی مهمی که در این خصوص بایستی توجه شود آن است که ممکن است برق‌کار قبلی جریان نول را از کلید عبور داده باشد، بنابراین مطمئن شوید که جریان فاز در مدار نباشد.

استفاده از پوشش چسب برق یا همان چسب وایر برای ساخت یک اتصال از نوع اتصال معمولی یا اتصال انشعابی سیم سیم‌های برق ایمن نیست؛ این پوشش غیر‌اصولی به هیچ عنوان مورد توصیه‌ی ما نمی‌باشد.اتصال انشعابی سریع

انواع اتصال انشعابی سیم نوع سیم به سیم

اتصال انشعابی سیم و عادی سیم به سیم به چهار روش انجام می‌شود.

اتصال سربه سر: در این روش دو سر سیم مطابق شکل پس از برداشتن پوشش آنها به میزان دو ونیم سانتیمتر از هر سیم ( اصطلاحاً لخت کردن آنها ) به هم تابیده شده و سپس کلاهک یا درپوش، بر روی آن قرار داده می‌شود، در این حالت درپوش را چندین دور می‌چرخانیم تا محکم در جای خود تثبیت شود؛ در پایان با چسب برق پایین درپوش را محکم می‌کنیم.

به خاطر داشته باشید این نوع اتصال، امن‌ترین حالت موجود نیست و بهتر است از روش‌های مطمئن‌تر استفاده‌شود.

اتصال طولی:در ای روش بعد از لخت کردن سر سیم ها به اندازه گفته شده، حدود 8 سانتیمتر را از روکش وارنیش جدا کرده و یکی از سیم ها را از آن عبور می‌دهیم. سپس یکی از سر سیم ها را داخل ترمینال موسوم به Butt splices گذاشته و آن را با انبردست محکم می‌کنیم، بعد از آن سر سیم دیگر را سمت دیگر این ترمینال قرارداده و محکم می سازیم. در این حالت روکش وارنیش را به روی ترمینال برق کشیده و با حرارت آن را می‌چسبانیم.

اتصال انشعابی سیم ساده:این روش یکی از ساده ترین روش‌های گرفتن انشعاب از یک اتصال معمولی سیم هاست. که البته ایمن‌ترین روش آن استفاده از فیش‌های مخصوص است. که به راحتی می توان اتصال انشعابی سیم با هر تعداد را ایجاد کرد.

اتصال از نوع پرسی

دومین نوع اتصال انشعابی سیم غیر لحیمی، اتصال پرسی می‌باشد، که شامل انواع زیر می باشد:

اتصال پرسی نوع کشویی ( push on) :در این نوع اتصال، از فیش هایی موسوم به نری و مادگی استفاده می‌شود، به این صورت که ابتدا دو فیش را که جداگانه با انبردست به سر لخت شده‌ی سیم ها محکم می‌کنند، سپس با فشار آنها را به صورت کشویی به هم متصل می‌کنند. در تصویر انواع مختلفی از فیش ها را به منظور اتصال کشویی مشاهده می‌کنید.

حسن این نوع اتصال سرعت عمل در کار است، ولی مشکلی که وجود دارد این است که اولاً به مرور زمان که قطع و وصل شود، اتصال محکمی برقرار نمی‌شود و بایستی از انبردست برای محکم کردن اتصال کمک گرفت.اتصال طولی با کمک ترمینال

اتصال پرسی نوع تیغه ای (Fork ): این نوع اتصال بیشتر برای در زیر پیچ های کانکتورها کاربرد دارد. اتصال نوع تیغه‌ای اتصال محکمی نیست و مناسب قطعاتی که در معرض تکان و لرزش هستند، نمی‌باشد.

اتصال پرسی نوع حلقه‌ای ( ring ): این نوع اتصال در زیر پیچ‌ها واقع می شود، فیش این نوع اتصال که در شکل بالا دیده می‌شود، بعد از باز کردن پیچ قرارداده شده و سپس پیچ را محکم می‌کنند.

سومین نوع اتصال انشعابی سیم و عادی از نوع اتصال غیرلحیمی اتصال میله ای می باشد، که شامل انواع زیر است:

اتصال میله‌ای از نوع سوزنی ( Pin )

اتصال میله‌ای از نوع بندپوتینی ( Ferrules)

اتصال انشعابی سیم از نوع مکانیسمی

دومین بخش از انواع اتصالات غیرلحیمی، اتصال مکانیسمی است که شامل انواع زیر است:

اتصال انشعابی سیم بلوکی پیچی ( Blok Terminal) : این نوع اتصال انشعابی سیم به منظور جداکردن انشعاب‌های متعدد است و باید توجه داشت که خودِ بلوک بایستی در جایی تثبیت شود.

اتصال انشعابی سیم فشاری اهرمی ( WAGO) : این نوع اتصال انشعابی سیم به سرعت عمل کار کمک می‌کند، و بیشتر برای لوازم صوتی و اتصالات اسپیکرها که شل بودن اتصالات مشکل حادّی ایجاد نمی‌کند، به کار می‌رود.

اتصال انشعابی سیم کانکتور پیچی ( Wire nut)

اتصال انشعابی سیم از نوع لحیم کاری

انواع دیگر اتصالات از نوع لحیمی هستند که خود دو نوع است:

  • اتصالات با استفاده از هویه
  • اتصالات با استفاده از حوضچه قلع

اتصال با هویه: تمام بردها یا کیت‌های دستگاه های الکترونیکی در یک مورد مشترک هستند، آن هم در لحیم‌کاری، اما لحیم‌کاری چگونه انجام می شود؟

ماده‌ای که قرار است وظیفه‌ی اتصال را انجام دهد، ترکیبی از قلع و سرب است که لحیم نامیده می شود، این ماده نقطه ذوبی کم‌تر از 400 درجه سانتیگراد دارد.

انواع اتصال انشعابی نوع مکانیسمی

ابزاری به نام هویه را به وسیله ی جریان الکتریسیته گرم می کنند و به لحیم نزدیک می‌کنند، در این زمان، لحیم ذوب شده و بین دو قطعه قرار می‌گیرد، پس از لحظاتی سرد شده و اتصالی پایدار شکل می‌گیرد.

اتصال با حوضچه قلع: حوضچه قلع در واقع ظرف کوچکی است که قلع و باقیمانده‌های لحیم را در آن می‌ریزند و آن را به برق متصل می‌کنند، پس از آن که لحیم ذوب شد، به سرعت سر سیم هایی که می‌خواهند به هم متصل کنند در آن فرو کرده و با کم‌ترین اتلاف وقت، عمل اتصالات را انجام می‌دهند.