کلید دو پل چیست؟ + نقشه کلید دو پل و روش نصب آن

 

انواع کلید دو پل

کلید دو پل دو نوع است که ما قرار است در این مقاله تا این دو نوع كليد دو پل را كه جزء برترين‌هاي كليد دوپل نيز هست را تعريف نماييم. و در ادامه به طریقه بستن کلید دو پل و نصب کلید دوپل می پردازیم.

1. کلید دو پل روکار

این نوع از کلید دو پل به شكل روکار بر روی دیوارهايتان نصب می گردد و نیازی هم به قوطی برای نصب کلید دوپل روکار وجود ندارد.

2. کلید دو پل توکار

این نوع از کلید دو پل به شكل قوطی هایی طراحي شده‌اند که از پيش درون ديوارها کار شده است در ساختمان نيز مي‌توانند به راحتي نصب گردند. 

 

 

برای آشنایی با کلید تبدیل و روش نصب و کاربرد آن مقاله نقشه کلید تبدیل را مطالعه کنید. 

کلید دوپل چیست؟ 

قبل از پرداختن به لوله گذاری و سیم کشی در کلید دوپل کلید و شناخت نقشه کلید دوپل به تعریف کلید دوپل می پردازیم. کیلد دوپل دوتا کلید یک پل هستند که در کنار هم گذاشته شده اند بدین صورت از هر کلید یک پیج (دو پیچ) و یک پیچ مشترک وجود دارد. سیم فاز ورودی به پیچ مشترک کلید دوپل وصل می شود و از هر پیچ غیر مشترک سیم فاز خروجی به لامپ های مختلفی وصل می شوند.کلید دوپل قسمتی از نقشه کلید دوپل است. در کلید دوپل رنگ یکی از پیچ ها طلایی است و رنگ دو تای دیگر نقره است. کلید دوپل دارای سه اتصال است. در کلید دوپل یکی مشترک و دواتصال دیگر غیر مشترک هستند اتصال مشترک با دواتصال غیر مشترک می تواند ارتباط داشته باشد ولی اتصال های غیر مشترک نمی توانند با هم ارتباطی داشته باشند .

در شکل زیر شمای فنی و شمای حقیقی کلید دو پل (نقشه شمای حقیقی کلید دو پل) نشان داده شده است. با اینکه پیچ اتصال مشترک را می توان از روی رنگ آن تشخیص داد در بعضی مواقع می توان از یک اهم متر دیجیتالی هم استفاده کرد. بدینوسیله با قرار دادن دادن اهم متر روی بوق و ارتباط دو رابط اهم متر به اتصال های کلید و تغییر حالت کلید اتصال مشترک را پیدا کرد. 

 

 

نكات ایمنی مهم در زمان نصب كليد دوپل

در زمان نصب کلید دو پل (وصل کردن کلید دو پل) بايستي تا يك سري از نكات ايمني و ضروري را رعايت كنيد. نكات ايمني حين يادگيري نحوه بستن کلید دو پل شامل استفاده از تجهيزات مناسب و لوازم گوناگون ايمني برق و همين طور توصيه‌هاي گوناگوني در زمينه رفتار با برق و وسايل برقي مي‌شود. در اين بخش از مقاله نكات مهمي را حين كار با برق در زمان بستن كليد دوپل يادمي‌گيريم.ولي پيش از اين كه به سراغ شرح اين مورد برويم خوب است ابتدا بدانيم كه منظورمان از ايمني كليد دوپل چيست؟ در واقع رعايت اصول، قوانين و مقرراتي كه براي خلاص شدن از خطرات احتمالي حين نصب كليد دو پل براي حفظ نيروي انساني و همين طور تاسيسات به كار مي‌رود، ايمني مي‌گويند. در واقع تعريف از ايمني به همه‌ي حوزه‌هاي برقي تسري پيدا مي‌كند.

همين طور مي‌شود گفت در نظر كلي ايمني يعني همان دور شدن از خطر به لحاظ كلي. برطبق تعريف استاندارد OHSAS درامان بودن از ريسك غيرقابل پیش بینی از يك خطر احتمالي، ايمني است. 

ایمنی محیط کار

در واقع به شرايطي گفته مي‌شود كه منابع و نيروي انساني را از شرايط خطرناك مصون نگه‌مي‌دارد و همين طور اين توانايي را دارد كه سلامتيشان را هم تضمين نمايد. بنابراين در زمان نصب كليد دو پل تلاش نماييد تا حتماً ايمني كار خود را رعايت نماييد و محيط را از هر نظر با لوازم ايمني‌ مورد نیاز تجهيز نماييد. به همين خاطر سعي كنيد تا از تجهيزات مناسب و بي‌خطر براي بستن كليد و وصل برق استفاده كنيد.

• استفاده نکردن از اشیای فلزی و جواهرات:

پيش از اين كه مشغول كار كردن شويد، هرچيز فلزي و جواهرآلاتي كه به لباستان وصل شده است را از بدن خارج كنيد. اين وسايل در زمان كار احتمال دارد كه حين حادثه منجر به سوختگي بخشي از بدن شود يا به جايي گير كند و در كار اختلال بوجود آورد.

• در محيط مرطوب كار نكنيد:

شرايط خيس و مرطوب بسيار ريسك بالايي براي كاركردن دارند و ايمني كار برق را به شدت كاهش مي‌دهد. حتي عرق كردن هم خودش باعث ايجاد محيط مرطوب مي‌شود و در نتيجه نبايستي با اين شرايط روي مدارالكتريكي يا وصل كردن تجهيزات الكتريكي نظير وصل كردن كليد دو پل و.. كار بكنيد. براي اين كار ابتدا بايد منطقه را كاملاً خشك نماييد و سطح خيس را از بين ببريد و بعد از اين كه اطمينان حاصل كرديد كه محيط خشك است، اقدام به انجام كار كنيد.

• از GFCI کمک بگيريد:

زمانيكه مجبور هستيد براي كار از ابزارهاي دستي و همين طور سيم‌هاي فرعي كمك بگيريد، بايستي كه هميشه در اين شرايط از GFCI كمك بگيريد.

• از ابزار آلات استاندارد استفاده كنيد:

اغلب ما عادت كرده‌ايم كه حتي اگر ابزارايمان فرسوده شدند و از حالت استاندارد خارج شدند، اما بازم از آن‌ها استفاده كنيم. ولي ما به شما پيشنهاد مي‌كنيم كه براي اين كه ريسك نكنيد و از ابزارآلات استاندارد براي نصب كليد دوپل و همين طور قطع و وصل سيم‌ها استفاده كنيد.

 

• طبق اصول كار نصب را انجام دهيد:

اگر شما برق‌كار نيستيد و چيزي هم در اين زمينه نمي‌دانيد، اصلا به شما پيشنهاد نمي‌كنيم كه بخواهيد كار برقي انجام دهيد، چرا كه با خواندن چند مقاله و چندين مطلب در اين باره اصلاً نمي‌توانيد كه ادعايي داشته باشيد و بخواهيد اقدام به كار برقي هرچند ساده بكنيد. اما اگر كمي تجربه در اين زمينه داريد، سعي كنيد اصول كار را رعايت كنيد تا بعدها در سيم كشي خانه يا محيط كارتان مشكلي ايجاد نشود.

• پيش از شروع كار كنتر را قطع كنيد:

هميشه و هميشه براي شروع يك كار برقي بايد جريان اصلي برق را قطع كنيد تا با خيال راحت و آسوده بتوانيد كارتان را پيش ببريد. قطع كردن جريان برق به معناي اين نيست كه قيد ايمني را بزنيم و با خود فرض كنيم كه حالا كه جريان برق قطع است، هركاري كه دلمان بخواهد مي‌توانيم انجام دهيم؛ ابداً. با قطع جريان اصلي برق از سوي كنتر مي‌توانيد با خيال آسوده و ايمني كامل كار را پيش ببريد و ديگر در زمان كار استرس نداشته باشيد.خوب ميدانيد كه در زمان نصب کلید دو پل بايستي تا يك سري از نكات ايمني و ضروري را رعايت كنيد. نكات ايمني حين يادگيري نحوه بستن کلید دو پل شامل استفاده از تجهيزات مناسب و لوازم گوناگون ايمني برق و همين طور توصيه‌هاي گوناگوني در زمينه رفتار با برق و وسايل برقي مي‌شود. در اين بخش از مقاله تلاش كرديم تا نكات مهمي را حين كار با برق در زمان بستن كليد دوپل براي شما بيان كنيم.

برای برق کشی ساختمان به روش ساده پیشنهاد می شود درباره  آموزش برق کشی ساختمان بخوانید.

 

نحوه لوله گذاری کلید دوپل

بعد از ترسیم نقشه کلید دوپل و در هنگام اجرای در اجرای نقشه کلید دوپل ابتدا شروع به لوله گذاری می کنند. لوله گذاری توسط برقکار انجام می گیرد. در حالت کلی یک لوله به کلید دوپل وارد می شود. از کلید دوپل نیز به هر کدام از لامپ ها لوله ای وارد می شود. بعضی از برقکارها از یک لوله برای دو لامپ یا بیشتر استفاده می کنند به طوری که در امتداد لوله لامپ های تعبیه می شوند. در نقشه مدار دو پل برقکاراران برای کاهش هزینه در لوله و انشعاب سیم از یک لوله برای دو یا چند لامپ استفاده می کنند. 

اگر میخواهید ساختمان را برق کشی کنید و نمیدانید چطور لوله گذاری کنید پیشنهاد می شود  مقاله نکات لوله کشی برق ساختمان را بخوانید.

 

 

نحوه سیم کشی کلید های دوپل

نحوه سیم کشی کلید دو پل یا نحوه وصل کردن کلید دو پل و اجرای نقشه سیم کشی کلید دو پل به این شکل است که بعد از لوله گذاری شروع به سیم کشی در داخل لوله ها می کنند. این قسمت مهمترین قسمت نقشه کلید دوپل می باشد. سیم ورودی به کلید به پیچ مشترک طلایی رنگ وصل می کنیم. سپس از هر پیچ نقره ای (دو پیج دیگر از سه پیچ) یک سیم به طرف لامپ می کشیم. برای صرفه جویی در سیم نول برای هر دو لامپ یک سیم نول کشیده می شود. سیم نول به کلید دوپل وارد نشده است بلکه بصورت مستقیما به هر دو مصرف کننده (لامپ) رفته است. شمایی از سیم کشی کلید دوپل در زیر آورده شده است.

نقشه کلید دوپل برای چهار لامپ

نقشه کلید دوپل فقط برای دو لامپ نیست؛ بلکه می توان از نقشه کلید دوپل برای چهار لامپ نیز استفاده کرد. برای سیم کشی نقشه کلید دوپل برای چهار لامپ، یک سیم نول را مستقیماً بین تمام لامپ ها می کشیم. حال سیم فاز ورودی را به پیچ مشترک یا همان پیچ مسی وصل می کنیم، سپس از هر پیچ به همانند نقشه کلید دوپل برای دو لامپ دو سیم می کشیم. از هر سیم برای دو لامپ استفاده می کنیم. بدین صورت از هر پیچ سیمی به دو لامپ وصل می شوند که با روشن یا خاموش کردن آن دو لامپ بطور همزمان خاموش یا روشن می شوند.در لوله گذاری نقشه کلید دوپل برای چهار لامپ، یک لوله مشترک برای هر دو لامپ کشیده می شود. از نقشه کلید دوپل می توان برای چهار لامپ بیشتر نیز استفاده کرد که در این صورت از هر سیم برای چند لامپ استفاده می شود.

مدار الکتریکی کلید دوپل

در نقشه کلید دوپل نیاز به اتصال مدار الکتریکی کلید دوپل می باشد که طریقه اتصال مدار الکتریکی کلید دوپل به شرح زیر می باشد. در کلید دوپل پیچ مشترکی وجود دارد تا زمانی که سيم فاز از فيوز به جعبه تقسيم برده شد به آن وصل شود. برای سادگی در ترسیم نقشه کلید دوپل از رنگ یا حروف انگلیسی استفاده می شود. پیچ مشترک را به رنگ طلایی با حرف P علامت گذاری می کنند. 

 

در مدار الکتریکی نقشه کلید دوپل از پیچ های غير مشترک کليد سیم های برگشتی فاز به سرپیچ رفته و به آن وصل می شوند. نول شبکه را بصورت مستقیم به بدنه سرپيچ ها متصل مي نماييم. در نقشه کلید دوپل نظم اهمیت ویژه ای دارد و جعبه کلید و لامپ ها اکثراً موازی نصب می شوند.در اتصال مدار الکتریکی اگر به بیش از دو لامپ احتیاج باشد در این صورت نیاز به دو دسته سرپیچ می باشد که هر دسته دويا چند سرپيچ باهم موازي شده اند. در اين صورت سيم برگشت و هم چنين سيم نول به نقطه ي اتصال مشترک سرپيچ ها وصل مي شود.بطور خلاصه برای اتصال این کلید به دو لامپ، ابتدا نول هر دو لامپ را به سیم نول وصل کنید.

سپس سیم فاز را به ترمینال مشترک کلید که معمولا رنگ پیچ ترمینال آن متفاوت از دوتای دیگر است متصل کنید. حال هر کدام از دو ترمینال خروجی باقی مانده کلید را به فاز دو لامپ متصل می کنند. مدار الکتریکی همان بستن کلید و سیم کشی کلید دوپل است.

تفاوت های شمای حقیقی کلید دو پل و تک پل در زمان برق کشی

کلید دوپل هم نظير کلید تک پل است اما در زمان نصب دو تفاوت ويژه دارد که در ادامه برای شما بیان خواهيم كرد. کلید های دو پل اغلب برای خاموش و روشن نمودن دو لامپ مورد بهره برداري و استفاده بهينه قرار می گیرند ولي کلید های تک پل که از نامشان هم هويدا و مشخص است تنها برای روشن و خاموش کردن یک عدد لامپ استفاده می گردد. 

مطالعه مقاله سیم ارت را توصیه می کنیم.

 

 نحوه بستن کلید دو پل

نحوه بستن کلید دو پل به اين شكل است كه در اين مدل از كليدها اغلب سیم ها در کلید دو پل داراي سه پیچ هستند. که رنگ یکی از این پیچ ها متفاوت است و در واقع با دو پیچ دیگر فرق دارد. این تفاوت در رنگ هم به این خاطر است که مشخص بشود که برق ورودی به مدار کلید دوپل در اصل به آن پیچ اتصال داده شده است. ولي در کلیدهای تک پل دو پیچ به رنگ طلایی و نقره ای وجود دارد و عملاً هيچ تمايز رنگي بين رنگ پيچ ها مشخص نيست.از کلید دوپل فقط برای روشن كردن و خاموش نمودن جریان برق در دو چراغ يا به عبارت ديگر دو لامپ (یا حتي مي توان گفت گفت كه در دو مدار)، از یك نقطه مورد بهره برداري قرار مي گيرد و استفاده می شود.

به طور مثال می خواهیم از یک نقطه، هم يك لامپ در مرکز اتاق خانه خود و هم يك مهتابی را بر روی دیوار خانمان روشن نماييم، در این حالت نیازمند استفاده نمودن از يك مدار کلید دوپل با دو لامپ نيز هستیم.در برق ساختمان پيش از این که ما در اصل بخواهیم مدار سیمکشی جريان برق در کلید دوپل را اجرا کنیم و آن را عملي سازيم، نخست هت انجام و به فعل در آوردن اين امر بایستي كه کار لوله گذاری را به صورت دقيق و حرفه‌اي انجام بدهیم. پس از اين كار ابتدا بايستي از طریقه لوله گذاری دقيق و حرفه اي در کلید های دوپل طبق آن چيزي كه پيش تر در بالا نيز بيان شده است مو به مو انجام شود.

نقشه مدار کلید دو پل

کلید دوپل را می توان بصورت توکار و روکار نصب نمود. مدار کلید دوپل شبیه به دو کلید یک پل است که بر روی جعبه مشترکی قرار گرفته اند. نقشه کلید دوپل برق ساختمان کاربرد فراوانی در ساختمان های امروزی دارد. طریقه اتصال کلید دوپل در بالا آورده شده است. در زیر نقشه کلید دوپل برق ساختمان توضیحاتی که برای هر نصب و مدار الکتریکی کلید دوپل لازم است آورده شده است. امروزه کلید هوشمند دوپل نیز وارد بازار شده است. این کلیدها لمسی بوده و از دور قابل کنترل می باشند. و از موارد پرکاربرد در مراحل تاسیسات برق ساختمان می باشدنقشه کلید دوپل برق ساختمان را بصورت فنی، حقیقی و مسیر جریان رسم می کنند. در شمای فنی نقشه کلید دوپل برق ساختمان اتصال قسمت های اصلی مدار را بدونه سیم کمکی نشان می دهد.

 

نقشه حقیقی نقشه کلید دوپل برق ساختمان نقشه عملی است و برای نشان دادن طریقه ی اتصال کلیه سیم های رابط به کلیدها و تا حدودی محل واقعی قرار گرفتن اجزای مدار به کار می رود. این نقشه از دو نقشه فنی و مسیر جریان پیچیده تر است.نقشه مسیر جریان، مسیر عبور جریان را از مدار به طور ساده نشان می دهد. مسیر جریان نقشه کلید دوپل ساده تر از دو نقشه دیگر است.در شکل زیر شمای مسیر جریان کلید دوپل آورده شده است. 

 به طور کلی تفاوت های کلید دو پل و یک پل چنان است که، کلید دو پل که به عنوان کلید چهار طرفه نیز شناخته می شود، در حقیقت نقشه کلید دوپل، دو کلید یک پل است که در کنار هم قرار گرفته اند. در این حالت دو مدار جداگانه توسط یک کلید کنترل می شوند. به طور معمول برای کنترل مدار از چندین مکان در یک مدار تشکیل شده از سه کلید سری استفاده می شود.برای کنترل روشنایی و یک فن یا 2 چراغ روی مدارهای جداگانه می توان از یک کلید دو پل استفاده کرد. بنا بر این سیم کشی یک کلید دو پل بسیار آسان خواهد بود. این کلید ها در حقیقت ترکیبی از دو کلید SPST است که همزمان با یک مکانیسم کنترل می شوند.تعداد پل کلید به تعداد مدارهای جداگانه ای که کلید را کنترل می کنند وابسته است.

کلید یک پل تنها شامل سیستم و کلید دو وضعیتی دو مدار جداگانه را کنترل می کند. این کلید دو سوئیچ تک پل جداگانه است که توسط همان دکمه کار می کند. کلید یک پل یک سوئیچ روشن / خاموش ساده است که دو پایانه از طریق آن به هم وصل یا از هم جدا می شوند. اما یک کلید دو پل یک ترمینال ورودی را به یکی از دو پایانه خروجی متصل می کند.

 

 

اشتباهات متداول در سیم کشی کلید دو پل

در هنگام استفاده از درستورات روش نصب کلید دو پل احتمال دارد بعضي از اشتباهات نيز رخ بدهد. در این هنگام بايستي بدانيد كه اگر سیم ها را جا به جا وصل کنید و همچنين فاز را به جای مشخص خودش متصل نکنید اتفاق جالبی خواهد افتاد. 

 

هنگامي که برق خانه خود را وصل نماييد، مشاهده خواهيد كرد که یکی از لامپ ها به لامپ دیگری كه در يك مدار است وابسته است. با خاموش نمودن و همين طور روشن کردن کلید دو پل لامپ به هيچ وجه روشن یا خاموش نمی شود؛ به اين معني كه کلید شما عمل نمی کند. با باز نمودن کلید دو پل متوجه مي‌شويد که سیم ها را ممكن است كه جا به جا بسته باشيد و بایستي به رنگ پیچ ها دقت نماييد.

برخی از سوالات متداول

1. کلید دو پل چیست؟

کلید دوپل دوتا کلید یک پل هستند که در کنار هم گذاشته شده اند بدین صورت از هر کلید یک پیج (دو پیچ) و یک پیچ مشترک وجود دارد. سیم فاز ورودی به پیچ مشترک کلید دوپل وصل می شود و از هر پیچ غیر مشترک سیم فاز خروجی به لامپ های مختلفی وصل می شوند.

2. نكات ایمنی مهم در زمان نصب كليد دوپل کدام است؟

 نكات ايمني در زمان  نصب كليد دوپل شامل استفاده از تجهيزات مناسب و لوازم گوناگون ايمني برق و همين طور توصيه‌هاي گوناگوني در زمينه رفتار با برق و وسايل برقي مي‌شود.